Próchnica

Zdrowie » Próchnica

Próchnica zębów to postępujące niszczenie uwapnionych części zębów (szkliwa, zębiny, cementu). Próchnica zębów u dzieci jest zjawiskiem powszechnym. Zęby mleczne są na nią bardziej podatne niż stałe. U podstaw sprawy próchniczej leżą procesy bakteryjne. Z bakterii decydująca rola przypada powodującym fermentację i proteolitycznym. Pierwsze wytwarzają kwasy, które rozkładają związki wapniowe zębów, drugie niszczą związki białkowe i mogą być przyczyną nieprzyjemnego zapachu z ust.

Występowania próchnicy zębów sprzyjają niektóre stany chorobowe u dzieci, wadliwy sposób odżywiania, niewłaściwa higiena jamy ustnej i mała ilość fluoru w wodach zamieszkałego terenu. Stan zdrowia dziecka w znacznej mierze decyduje o ilości produkowanej śliny i o jej składzie. Ód stanu zdrowia zależy również jej działanie przeciwbakteryjne, a więc taki czy inny rozwój flory bakteryjnej w jamie ustnej.. Poza tym gospodarka wapniowa w zębach podlega podobnym prawom jak i w kościach. Stany krzywicze, stany kwasicze powodują odwapnienie zębów, co ułatwia występowanie próchnicy. Zsumowanie się paru czynników, jak to nieraz można widzieć w przebiegu dłużej trwających zapaleń płuc lub niektórych chorób zakaźnych, może stwarzać poważne niebezpieczeństwo próchnicy zębów, tym bardziej że i higiena jamy ustnej często wtedy szwankuje.

O roli diety w powstawaniu próchnicy zębów, mówi się od dawna. Chodzi tu głównie o węglowodany, zwłaszcza cukry rafinowane, spożywane poza normalnymi posiłkami. Resztki ich w przestrzeniach międzyzębowych i zagłębieniach zębów stają się świetną pożywką dla bakterii. W rezultacie powstają w nadmiarze kwasy organiczne, które wywierają swój zgubny wpływ na zęby.

Nieprzestrzeganie higieny jamy ustnej i rola tego czynnika w powstawaniu próchnicy zębów nie wymaga tłumaczenia. Już kilkanaście lat temu zauważono, że w miejscowościach, gdzie wody terenowe zawierają mało fluoru, albo nie zawierają go wcale, próchnica zębów występuje dwa razy częściej niż tam, gdzie fluoru jest dosyć. Okazało się, że optimum zawartości fluoru w wodach terenowych stanowi 1,0-1,5 mg na litr Gdy jest go mniej niż 0,5 mg na litr, zjawia się większa skłonność do próchnicy zębów, gdy jest go więcej niż 2,5, występują pewne zmiany w szkliwie (szkliwo plamkowe).

Leczenie próchnicy zębów u dzieci należy do stomatologa. Jest ono tym łatwiejsze, im wcześniej się ją rozpozna. Wobec tego każde dziecko, zaczynając od wieku przedszkolnego, powinno być dwa razy do roku badane przez lekarza- -dentystę. Zapobieganie próchnicy jest dziedziną pediatry. Jego poczynania zapobiegawcze powinny iść w trzech kierunkach: ochrony dziecka przed chorobą - szczególnie przed krzywicą, unormowania diety i wszczepiania zasad właściwej higieny jamy ustnej.

Zaczynając od wieku przedszkolnego dziecko powinno czyścić zęby po każdym posiłku. Ma to robić miękką szczoteczką i zwykłym proszkiem do zębów (nie ma nieszczęścia, gdy go nawet trochę połknie). W razie jakichś większych trudności można ograniczyć czyszczenie zębów dziecka do dwu razy dziennie, a pozostałe zastąpić płukaniem ust. Nieprzestrzeganie tych zasad higieny jamy ustnej prowadzi często do stanu gingivitis marginalis. Brzegi dziąseł wtedy obrzmiewają, łatwo krwawią i często ropieją.

Gdy wiadomo, że woda w terenie, w którym dziecko zamieszkuje, nie zawiera fluoru, należałoby spożywaną wodę poddać fluorowaniu. Gdy to jest niemożliwe, należy dzieciom podawać fluor doustnie. Stosuje się go w postaci NaF. Krajowy preparat fluorowy - Fluodar - zawiera w jednej tabletce 0,5 mg NaF, co odpowiada ± 0,25 mg czystego fluoru. Dawkowanie fluodaru: u dziecka od 6 miesięcy od 3 roku życia -- 2 tabletki dziennie, od 3 do 6 roku życia - 3, i od 6 do 16 roku życia -- 4. Metoda ta jest trochę mniej skuteczna, niż fluorowanie wód terenowych, ale za to o wiele prostsza. Metoda systematycznego miejscowego fluorowania zębów jest o wiele trudniejsza do przeprowadzenia.