Przemiana i przyswajanie składników odżywczych i mineralnych

Zdrowie » Przemiana i przyswajanie składników odżywczych i mineralnych

Białka w okresie życia płodowego przenikają przez łożysko mechanizm ich przenikania i powstawania jest jeszcze obecnie przedmiotem licznych badań. Związki azotowe, jak mocznik, kreatyna, kreatynina przenikają przez łożysko na drodze dyfuzji z drugiej strony płód wydala substancje azotowe przez łożysko (stężenie azotu pozabiałkowego w tętnicach pępowinowych jest wyższe niż w żyłach). W momencie urodzenia poziom azotu pozabiałkowego we krwi matki i dziecka wynosi 25-40 mg%. Wątroba płodu syntetyzuje białka osocza, z wyjątkiem gamma-globulin pochodzących głównie od matki oraz w pewnym stopniu z przemiany łożyskowej. Białko osocza płodu składa się przeważnie z albumin (80%). Poziom białek osocza wynosi u noworodków 5-6 g%, u niedonoszonych około 4,5 g%>. Przyswajanie białek jest stosunkowo duże, wydalanie azotu w moczu - małe (dodatni bilans azotowy). Intensywność przemiany białkowej wiąże się w tym okresie z potrzebami rozwijającego się organizmu.

Węglowodany to główne źródło energii małego dziecka. Przemianę węglowodanową określa wskaźnik oddechowy, który u noworodka wynosi 0,9. Źródła węglowodanów dla płodu stanowią: krew matki, glikogen łożyskowy i wątroby. Po urodzeniu poziom cukru jest niższy we krwi noworodka niż we krwi matki i spada w okresie pierwszych godzin do 40 mg%, a u wcześniaków nawet do 30. Tym niskim poziomom cukru we krwi noworodka najczęściej nie towarzyszą objawy kliniczne hipoglikemii. Stany niedocukrzenia od 2-3 doby życia zaczynają się szybko wyrównywać, u wcześniaków jednak mogą się utrzymywać do 2--3 tygodni. Obciążenie glukozą daje u noworodków krzywą cukrową płaską. Proces glikogenolizy rozwija się wolno. Pourodzeniowy spadek glukozy u noworodków łączy się z nagłym przerwaniem dowozu przy jednoczesnym znacznym zapotrzebowaniu, jak również z powodu słabo rozwiniętej glikoneogenezy.

Tłuszcze, pochodzące z krążenia matki, są rozkładane w łożysku i syntetyzowane przez płód. Poziom lipidów w osoczu płodu jest niższy niż w osoczu matki, ale po urodzeniu szybko wzrasta, W drugim tygodniu zbliża się do poziomu dorosłych. Poziom wolnego cholesterolu w osoczu z około 30 mg% po urodzeniu podnosi się w ciągu 10 dni do około 50, całkowitego z około 80 mg°/a w krwi pępowinowej do około 140. Frakcja fosfolipidów wzrasta w tym okresie prawie dwukrotnie. W okresie noworodkowym wchłanianie tłuszczu w jelitach wynosi około 80%. Łatwiej przyswajany jest tłuszcz mleka kobiecego niż krowiego.

Zasób soli mineralnych i witamin, zależy przede wszystkim od składu pożywienia matki i jej zdrowia. Poziom wapnia we krwi pępowinowej wynosi przeciętnie 11,7 mg% u noworodka donoszonego niższe wartości stwierdza się u wcześniaków. Poziom fosforu nieorganicznego we krwi pępowinowej waha się między 6 a 8 mg°/o. Zmiany stosunku Ca/P -- połączone ze spadkiem poziomu wapnia poniżej 7 mg°/a - mogą doprowadzić do drgawek.

Poziom żelaza całkowitego wynosi 78 mg/kg u noworodka po urodzeniu z tego 60 mg/kg Fe przypada na żelazo związane z hemoglobiną. Żelazo przekazane płodowi od matki przez łożysko zaspokaja początkowo zapotrzebowanie noworodka donoszonego, u wcześniaka ilości posiadanego żelaza są niedostateczne. Poziom magnezu we krwi żyły pępowinowej przy urodzeniu wynosi 2,13 mg®/«, we krwi żylnej matki 1,83, w krwinkach czerwonych noworodka 3,08, matki 2,71. Poziom miedzi we krwi pępowinowej wynosi około 50 i wzrasta dwukrotnie w ciągu pierwszego tygodnia życia. Przez łożysko łatwiej przechodzą witaminy rozpuszczalne w wodzie niż w tłuszczach. Główny magazyn dla witaminy A, B, D stanowi wątroba. Poziom witaminy C jest 2-3-krotnie wyższy po urodzeniu we krwi noworodka niż u matki.